Chèi crap iè cùma dùu angégher che i spìa fo de gnèch par chèl che l’è sucedüü
tancc agn fa; l’è cùma ‘na legénda che adès va cünti sü.
De anòrum, pròpi ilò andùa ‘l sa ‘ncùntra l’Ada cun ‘l Pusc’ciavìn gh’éra ‘n laghèt cun an mèz ‘na isula pìscena piscéna facia anùma de bucc rudùnt de Ada, che i noss vècc i ciamàva Teràda.
Sùta la muntagna, ilò ‘ndùa adès ‘l gh’è sèlvi de àrbui ‘n funt àla val, ghéra ‘n bèl paesìn ciamàa Vulpéra.
L’éra ‘n paés furtunàa parchè de igliò s’pudéva ciapà la barca e andà sü par la Val, alùra l’éra amò tüt piàt e la rüina de Sèran l’éra gnamò sburelàda giù a struzà l’Ada che la sa spantegàva cùma la vuléva lée par la piàna del noss bèl Tiràn de adès.
A Vulpéra ‘l gh’éra ‘na pòra végia dabéna ma puarìna, che la gh’éra giüstu ‘na càura schìscia püsée déla so padrùna.
Prìma ‘l maiàva l’érba la càura e dòpu la vègia la ga tiràva fo ‘l lacc par bèv lée e iscì i scampàva tücc dùu.
Chèi de Vulpéra i ciamàva ‘sta vègia, Ramabàguli parchè apéna la so càura la picàva fò ‘na bàgula, lée la curéva a ramàla sü e i la metéva giù ‘n tèl scos par purtàla a ca e chèli bàguli iè po stàci la so cundàna; vulìi savè ‘l parchè?
Ghìi de savè che a chèi tèmp, i rüava sü par la Val ‘n bot ùgni tant, chèi Munsignùr tücc vestìi de rus e cun sü ‘l capèl gros cùma sa ‘l füss ‘na sedèla anversàda ‘n cràpa par fach iscì li vìsiti ài por laùu cuntadìn.
Chèi dì de vìsita ièra dì brücc par i ciùn, li galìni e i cunìc parchè chèi Reveréndi ancapelàa i rusegàva giù de brüt àa i usegàtui, e i Munsignùr i vignìva iscì pesànt che i fàva fadìga a tiràs rée.
L’è sücess che ‘n bèl dì de vìsita, ‘l bun prévat de Vulpéra, l’éra preparàa ‘n grant festegiamént e par fürtùna ‘l sèra salvàa déli padéli , la càura dèla pòra Ramabàguli.
Vèrs mesdì, quàtru marcantòni i sa inviàa ilò al port cun la purtantìna par specià ‘l Munsignùr che ‘l rüava ‘n bàrca de giù de igliò, ma quàndu ia vediüü ‘l Munsignùr iscì pesànt a sultà giù, ‘l Pédru che l’éra ‘n balòs, la pensàa sùbit de dumandàch se ‘l pudéva fa dùu viàcc, prìma purtà ‘l so corp e po la so ànima, ma ‘l Reveréndu
‘l ga gnàa respundüü.
Che càrga matèi!
Tüti li stràdi de Vulpéra iéra quarciàdi de pétali de rösi ‘n unùr del Munsignùr e chèi déla purtantìna iéra li süta gavèi che i vedéva gnàa la stràda parchè iéra sùta sfors;
‘l Pédru ‘l gh’éra fina scapàa fo ‘na scurègia par ‘l sfors quànda la ciapàa giù ‘na zòca e ‘l séra sbilanciàa.
‘L prévatt de Vulpéra l’éra fàcc sunà campàni, brùnzi de vàca e sunài de càura ‘n so unur e l’éra ilò fo dèl purtùn déla gésa che i la speciàva.
La végia Ramabàguli la savèva che ‘l Munsignùr ‘l sarès pasàa de ilò e iscì ànca lée par fach unùr l’éra destendüü par chèl toch de stràda ‘n tapée de bàguli séchi de càura che i parèva azalìni.
Quànda iè pasàa de igliò i quàtru marcantòni cun ‘l Munsignùr, ‘l Pedru l’è slitàa sùra li bàguli e iscì la purtantìna la sa ‘n pìt ‘nversàda e al Reveréndu ‘l ga crudàa giù ‘n mèz a ‘sti bàguli ‘l capèl a sedèla cun sü la crùs.
Sacrilégiu!
Sacrilégiu, la usà.
Pòra vegiàta, de valùr la ghéra apéna i bàguli e lée ‘n unùr dèl visitadùu , la tracc fo ‘n stràda tüti chèli che l’éra ramàa ‘n tancc agn de fadìghi.
Nigùt de fa!
‘L Munsignùr, ‘l prevàt de Vulpéra e tüta l’òtra gént i la cundanàda a murì de fàm lée e la so càura sùra l’isula de Teràda ‘n méz ‘l laghèt de Teràda.
Iscì dòpu quindés dì la végia l’è mòrta de fàm e la càura la besulàva dì e e nòcc visìn àla morta, ma negügn i la scultàva, negügn i gh’éra cumpasiùn e negügn i vuléva suterà la pòra Ramabaguli.
’Na nòcc che ‘l trunàva e ‘l sberlusciàva la gent de Vulpéra ià vist chèla càura cùn i öcc rus de föch sultà l’Ada e ‘nviàs sü par la muntàgna ilò sùta i munt de Piscìna.
Ma ècu che dòpu ‘n pìt chèl tòch de muntàgna l’è franàda giù de culp e la suteràa tüt al paes de Vulpéra e la quarciàa àa l’isula de Teràda andùa ‘l gh’éra la végia Ramabaguli destendüda sùra i sas rudùnt.
Chèla càura l’è restàda igliò a vardà giù la rüina e ‘ntant la besulàva cunténta, parò dopu ‘n pìt l’è morta ànca lée par i strapàz.
Se vòtri fìi dùu pas e rüìi sü igliò, vederìì adés anùma i so còren che iè vegnüü de sas e grancc cùma ‘na ca.
Chésta l’è la stòria di dùu Crap di Còren.
Viòtri che ghìi fidàch e ché ghìi nigùt sü la cuscénza , pruìì a girà giù de igliò par la Val déla Ganda quàndu ‘l sberlùscia e ‘l trùna e sentirìì amò besulà la càura e a sciupetà ‘n tèi sas i bròchi déi scarpùn del Prevet dèla Val dèla Ganda.
Méngu
Nessun commento:
Posta un commento