Cici Bonazzi, poeta e scrittore dialettale nato a Tirano il 4 luglio 1931 ora residente a Canberra ( Australia ), ci dà questa opportunità. Ci racconterà alcune sue “ storie “ in alcuni brani a puntate, guidandoci per mano, inserendo accanto alle parole desuete il suo “significato” in italiano.
Il lettore potrà suggerire “altri modi di dire “ o chiedere ulteriori delucidazioni tramite la casella commento. La rubrica e le risposte ai commenti saranno curati da Ezio Maifrè.
“Credere, ubbidire e combattere”
I bèi témp.
(ottava parte )
Cùra l’éra scià la fin dèl més, i regiùri (genitori) i cùma ‘n pit cuntratàva par pagà chèl cünt marcàa cu ‘na pìla de nümer sül librèt dèla cuertìna celèsta. Alùra ‘n stu ambiént tüt paesàn, l’éra ‘n vìa-vài de gént; int cul bursìn mèz piée e defò strèp (al verde) cun gnàa pü l’ùsma (odore) di ghèi; ‘l sciùr maìnu (signore arraffone) pugiàva ‘l so bràu biglietùn cun an fa de grandùn vardàndut desü ‘n giù, l’unèst por diàu ‘nvéci al rügàva e scazàva (frugava e razzolvava) àa giù ‘n tüti i sacòci ‘n de ‘n cìtu (silenzio) de gésa, par tirà fo chèl’ültim patüsc (l’ultima monetina) sénsa bacaiàla (brontolare), ‘l tegnùn(l’avaro) tiràva giù chèl dòpu la vìrgula cùi öcc sbarlüscént de strencerìa (luccicanti d’avarizia) e ‘l balòs l’ampufàva (birbante fregava) ‘l por buteghée, sparìndu dèla circulaziùn cuma scurentàa de ‘n trun (spaventato da un tuono). Chèla òlta piantà cùma s’diséva ‘l puf (debito), l’éra mìga ‘n abitüdin, l’éra ‘na necesità di témp; ‘n butéga de maiadùra sa crumpàva puchìn, giüstu vargùta de cascià sùta i déncc e de mandà giù a ‘ngrusà la pànsa parchè ‘l ta crudàs mìga giù li bràghi dèl schisc (dalla fame), vìnti gram de strachìn (gorgonzola) par dach saùu al pulentìn, mèz büscèl (filoncino) cùi fich par al bòcia, ‘na crùsta de parmigiàn de gratà süi pizòcher, ‘n buzetìn (boccettina) de öli de cundì ravanèi, ‘n pit de semulìn e furmài mol par l’avv sénsa déncc; gliò dèl macelàr apröv (vicino) la Pòrta Pus’ciavìna, sa tuléva la mèza testìna de vedèl cun tuchèi de càran stramüscia u bètega (carne di scarto) düra de fa buì par fa ‘l brö dèl risòt alanduménega; ucùr gnàa dil che ‘l sciùr vegnìva defò cun an scartuzìn de bistèchi pestàdi bèli fìni sùra ‘l sciüch (ceppo); sa gh’éra poch, l’ucuréva amò püsée poch e sa ‘mpufàva (imbrogliava) àa poch, mìga cùma ‘l dì de ‘ncöö che avéndu tüt, sa fa sü a röda (si imbroglia) ‘l pròsim sémpri ‘n pit cuiùn ‘n scàla ‘ndüstriàl; ròba tì che ròbi àa mì i dis, e giù migliàrd an spòrta de fàla s’ciupà (scoppiare) fo par fa spési de lüsu, a cavàgni, a gèrli, a campàcc, a priàli, (a gerla a carri) tüt an grant par fa sü dòpu àa i vìli giù ‘n Maròch u ‘n di post rinumàa ‘n di spiàgi, giüstu par viv de nabàbu circundàa de fèmni che ména ‘l scagnèl (l’anca) e i ciàpi schisciàndu giù l’öcc, cun camerée ‘nguantàa de biànch a purtàt piàcc de pitansìn (leccornie), bistèchi vòlti trìi dìi e ‘l negrèt a menà ‘l ventàl(ventaglio) par fat al frèsch sü par al müs e scurentà vìa (scacciare) li mùschi gròsi pü de tavàn (tafani).
Continua…
Nessun commento:
Posta un commento